Bote (Bardakçı) Mor Afrem Kilisesi

Kuruluşu

Mardin, Midyat Bote (Bardakçı) Mor Afrem ve Mor Theodoros kilisesi yaklaşık 512 yılında bir cemaat kilisesi olarak yapılmıştır.

Geleneğe göre kilise Bizans kralı Anastasius (491- 518) tarafından inşa edilen Dara şehrinden sonra Tur `Abdin bölgesinde

yaptırılan 25 kiliseden biridir. Anlatılanlara göre Mor Afrem kilisesi kışlak konumunda olan birimin sakinleri için yapılmıştır.

Kilisenin Yapısı

En son olarak 1790´lerde yeniden inşa edilen Mor Afrem Kilisesi, düz çatısı, küp şekliyle ve iri yapısıyla adeta bir kaleyi andırmaktadır.

Kilise naos ve giriş holü bölümleriyle Tur `Abdin bölgesindeki birçok Süryani kilisesine benzemektedir. Mor Afrem Kilisesi uzunlamasına

birbirine açılan bitişik neflerin oluşturduğu üç bölümlü klasik cemaat kilisesi olarak karmaşık bir inşaat tarihine sahip olup en eski yapı dokusunu büyük ölçüde kaybetmiştir.

Kilise, kapsamlı yıkım veya yıkımlara maruz kalmış, orijinal formu önemli ölçüde değişmiş ve birkaç ardışık değişiklik ve yeni yapıya tanıklık eden bir yapıdır.

Gernot Wiessner kilisenin kalıntılarından çıkarak bunun çok kere yapılandığını gözlemlemiştir. Nitekim Mor Afrem kilisesi 1395 yılında Timurlenk tarafından,

1454 yılında Hasankeyf Emiri Yülük Bey tarafından ve 1714 yılında Botan Emiri Cizreli Mir Șemdin (Şemseddin) tarafından tahrip edildiği bilinmektedir.

Mor Afrem Kilisesinin ilk başta kubbe seklinde inşa edildiği söylemi, kiliseyi inceleyen kültür mimari Uzman G. Wiessner tarafından teyit edilmemiştir.

Wiessner kilisenin kalıntılarından çıkarak kilisenin Kerburan (Dargeçit) Mor Kuryakos, Ehvo (Güzelsu) Mor Sarkis & Mor Bakos, Anhel (Yemişli) Mor Kuryakos kiliseleriyle

benzerlikleri olduğunu ifade etmiştir. Anlatılanlara göre kilise inşa edildikten kısa bir süre sonra güneybatıya doğru eğilmeye başlamış ve bunun üzerine Mardin`den getirtilen

bir usta kilisenin güneybatı ucuna bir burç eklemiş ve böylece kilisenin çökmesinin önüne geçilmiştir.

Kilisenin Bakımı

Son Süryani aileleri 1987 yılında köyü ettikten sonra kilise bir süre bakımsız kalmıştır. 2001 yılında diasporadaki Bote´liler harekete geçerek bir köydeki Mor Afrem Kilisesine

ve Meryemana kilisesine sahip çıkmıştır. Tur Abdin metropolitliği riayetinde Aynı yıl Mor Afrem Kilisesi onarılmıştır. Kilisenin tapusu Mor Gabriel Vakfına aittir.

Mor Afrem kilisesine Bote Koruma Derneği, yakındaki Mor Yakup Manastırı bakmaktadır. Kilisenin bir çalışanı bulunmaktadır.

Kilisenin Önemi

Mor Afrem Kilisesi 15 asır boyunca Bote (Bardakçı) köyü Süryani cemaatine hizmet vermiş bir kurum olarak Bote´li Süryanilerin hayatında ve hafızasında büyük rol oynamıştır.

Öyle ki Bote`li Süryaniler bu kilisede vaftiz olmuş, ibadet etmiş ve ruhani hayata gözlerini açtıkları bir yerdir. Bunun için Mor Afrem Kilisesi

Bote´li Süryaniler için büyük değer taşımakta ve özellikle diasporada yaşayan Süryaniler kiliseyi hayranlikla ziyaret etmektedir.